Εισαγωγή στην Παιδιατρική Εργοθεραπεία: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το παιδί σας

Τι είναι η εργοθεραπεία;

Η παιδιατρική εργοθεραπεία στοχεύει στη μέγιστη λειτουργική απόδοση των παιδιών στην καθημερινή τους ζωή μέσω της παρατήρησης, αξιολόγησης και εφαρμογής εξατομικευμένων θεραπευτικών προγραμμάτων. Οι εργοθεραπευτές εντοπίζουν τις αναπτυξιακές δεξιότητες που χρειάζονται παρέμβαση και χρησιμοποιώντας σκόπιμες θεραπευτικές δραστηριότητες και παιχνίδι, ενισχύουν τις ικανότητες του παιδιού και βελτιώνουν τις δεξιότητες που δυσκολεύουν την απόδοση στην καθημερινότητα. Το ανθρωποκεντρικό πλαίσιο της εργοθεραπείας βοηθά τα παιδιά να ζήσουν τη ζωή τους στο έπακρο, ανεξάρτητα από παθήσεις ή αναπηρίες, προσαρμόζοντας τα έργα ή το περιβάλλον τους στις δυνατότητές τους.

Ποιος είναι ο ρόλος του εργοθεραπευτή;

Ο ρόλος του εργοθεραπευτή είναι να χρησιμοποιεί θεραπευτικά διάφορες δραστηριότητες (έργα) για να ενισχύσει τη συμμετοχή ενός ατόμου ή ομάδας σε ρόλους, συνήθειες και ρουτίνες στο σπίτι, στο σχολείο, στην εργασία, στην κοινότητα και σε άλλα πλαίσια της ανθρώπινης δραστηριότητας. Εργάζεται με διάφορες διαγνωστικές κατηγορίες και παρεμβαίνει σε τομείς όπως οι δραστηριότητες καθημερινής ζωής, η εργασία, η εκπαίδευση, το παιχνίδι, η κοινωνική συμμετοχή, ο ελεύθερος χρόνος και η ανάπαυση-ύπνος.

Πότε και πως θα καταλάβουμε αν ένα παιδί χρειάζεται εργοθεραπεία; Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις;

Υπάρχουν ορισμένα σημάδια, πάντα σε σχέση με τα αναπτυξιακά ορόσημα της ηλικίας του παιδιού. Συνήθως αυτοί που τα αντιλαμβάνονται πρώτοι είναι οι γονείς. Σύμφωνα με τον Αμερικανικό σύλλογο Εργοθεραπευτών, ένα παιδί μπορεί να χρειάζεται εργοθεραπεία εάν παρατηρούνται συστηματικά τουλάχιστον τρεις από τις ακόλουθες δυσκολίες αναλογικά με τα αναπτυξιακά ορόσημα της ηλικίας του:

• Δυσκολία στη δημιουργία φιλίας με συνομήλικους.

• Δυσκολία στην κατανόηση της δομής και του νοήματος ενός παιχνιδιού.

• Αδεξιότητα σε δραστηριότητες αδρής κίνησης (π.χ. σκοντάφτει, έχει κακή ισορροπία).

• Ελαττωμένος μυϊκός τόνος και μικρή αντοχή.

• Χάνεται εύκολα σε άγνωστους χώρους.

• Δυσκολία στον υπολογισμό της θέσης του σώματος στο χώρο.

• Σπάει συχνά τα παιχνίδια του.

• Δυσκολία στη χρήση εξοπλισμού παιδικής χαράς ή αποφυγή τέτοιων δραστηριοτήτων.

• Φτωχός έλεγχος στις λεπτές κινήσεις (π.χ. ζωγραφική, κόψιμο με ψαλίδι).

• Καθυστέρηση στον λόγο και την ομιλία.

• Δυσκολία στο ντύσιμο, στο φαγητό ή στο δέσιμο κορδονιών.

• Συνεχής κίνηση χωρίς εμφανή λόγο.

• Παθητικότητα ή αποφυγή εξερεύνησης του περιβάλλοντος.

• Αποφυγή δραστηριοτήτων καθημερινής περιποίησης.

• Αποφυγή αγκαλιών και φιλιών.

• Υπερευαισθησία σε οσμές, γεύσεις, θορύβους και άγγιγμα.

• Δυσκολίες στον ύπνο.

• Δυσκολίες στο φαγητό (π.χ. επιλεκτικότητα τροφών).

• Εύκολη διάσπαση προσοχής ή υπερβολική συγκέντρωση σε μία δραστηριότητα.

• Δυσκολία στην εκμάθηση νέων πραγμάτων.

• Δυσκολία στο κράτημα του μολυβιού.

• Κακός γραφικός χαρακτήρας (π.χ. υπερβολική πίεση στο χαρτί).

• Αντιστροφή γραμμάτων και αριθμών, κακή διαμόρφωση γραμμάτων και λέξεων.

• Κούραση εύκολα.

• Δυσκολία στην ακολουθία οδηγιών.

• Χαμηλή αυτοπεποίθηση.

• Δυσκολία στην μίμηση.

• Δείχνει να μην ακούει όταν του μιλούν.

Από ποια ηλικία ένα παιδί μπορεί να ξεκινήσει εργοθεραπεία;

Η εργοθεραπεία μπορεί να ξεκινήσει από πολύ νωρίς στην παιδική ηλικία, συνήθως από την προσχολική ηλικία, όταν οι γονείς ή οι παιδαγωγοί παρατηρήσουν δυσκολίες στην ανάπτυξη και την καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού. Παρόλα αυτά, ένα παιδί μπορεί να ξεκινήσει εργοθεραπεία από τους πρώτους μήνες της ζωής του, δηλαδή λίγο καιρό έπειτα από τη γέννησή του (λόγω προωρότητας), γιατί μπορεί να έχει πολύ ευαίσθητο νευρικό σύστημα ή εγκεφαλική παράλυση. Εάν ένα παιδί παρουσιάζει δυσκολίες σε τομείς όπως οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, η κινητικότητα, η αυτονομία στις καθημερινές δραστηριότητες, η λεπτή ή αδρή κινητικότητα, ή οι αισθητηριακές αντιδράσεις, είναι σημαντικό να γίνει εργοθεραπευτική αξιολόγηση ανεξάρτητα από την ηλικία του. Η πρώιμη παρέμβαση είναι κρίσιμη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερα και πιο άμεσα αποτελέσματα στην ανάπτυξη του παιδιού.

Ποια τα οφέλη στο παιδί;

Το παιδί, μέσα από την εργοθεραπεία και από στοχοθετημένες θεραπευτικές δραστηριότητες, θα βοηθηθεί ώστε να:

• Ενισχύσει τις βασικές κινητικές του δεξιότητες, όπως η δύναμη και ο συντονισμός, για βελτίωση στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.

• Διαχειριστεί και να υπερνικήσει αναπτυξιακές ελλείψεις, επιτρέποντας την πρόοδό του σύμφωνα με τα αναπτυξιακά ορόσημα.

• Βελτιώσει τις κοινωνικές και επικοινωνιακές του ικανότητες, διευκολύνοντας την αλληλεπίδραση με άλλους και την ανάπτυξη σχέσεων.

• Αναπτύξει καλύτερη συγκέντρωση και ικανότητα εκτέλεσης εντολών, ενισχύοντας την ικανότητά του να ολοκληρώνει εργασίες.

• Γίνει πιο ανεξάρτητο σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως το ντύσιμο και το φαγητό, προάγοντας την αυτονομία του.

• Ενισχύσει τις δεξιότητες του παιχνιδιού, κάνοντάς το πιο ικανό και δημιουργικό κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.

• Βελτιώσει τις γνωστικές και αντιληπτικές του ικανότητες, όπως η οπτική αντίληψη και η επίλυση προβλημάτων.

• Ενισχύσει τις δεξιότητες γραφοκινητικότητας, όπως η ζωγραφική και η γραφή, βελτιώνοντας την ακρίβεια και την ευχέρεια.

Οι γονείς πρέπει να παρακολουθούν προσεκτικά τις περιοχές όπου το παιδί παρουσιάζει δυσκολίες και να αναζητούν τη βοήθεια της εργοθεραπείας όταν είναι απαραίτητο, καθώς η πρώιμη παρέμβαση μπορεί να έχει θετική επίδραση στην ανάπτυξή του.